Ukoronowanie Nmp W Bibliography

Edition description

Przegląd Tomistyczny : rocznik poświęcony historii teologii. T. 5 (1992)

    Description:
    • Od t. 9 (2003) podtyt.: filozofia, teologia, religia, kultura duchowa średniowiecza ; Od t. 5 (1992) zm. podtyt.: filozofia, teologia, kultura duchowa średniowiecza ; Tekst w j. pol., fr., streszcz. fr., spis treści w j. ang., fr., niem., pol ; Od t. 9 (2003) tekst w j. niem., ang., pol., streszcz. w j. fr., spis treści w j. pol., niem ; Od t. 12 (2006) [Zenon Kałuża red.] ; Od t. 11 (2005) brak red ; Od t. 11 (2005) wyd.: IT
    Place of publishing:
 
Publication collections:
Last modified:
May 27, 2016
In our library since:
Oct 26, 2012
Number of publication content hits:
1961
All available editions:
http://bc.dominikanie.pl/publication/549
Miniature:
Publication structure:

Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains


 

Grodowiec - powiat polkowicki

vor 1945 Hochkirch - Kreis Glogau

 

                       

                       

Pierwsze wzmianki o istnieniu kościoła w Grodowcu pochodzą z 1291 roku. Uległ on jednak spaleniu od uderzenia pioruna, co miało miejsce w 1591 roku. Na jego miejscu w 1602 roku wybudowano nowy murowany. Finansowej pomocy przy jego stawianiu udzielił baron von Stosch oraz okoliczna ludność, dokonująca zbiórki funduszy. Świątyni nadano barokowy charakter dokonując znacznej przebudowy w latach 1702 – 1724. Wieżę dostawiono w 1856 roku. Kościół zbudowano na rzucie prostokąta, murowany z kamienia i cegły, trójnawowy. Nawa główna przykryta jest sklepieniem kolebkowym z lunetami, natomiast nawy boczne dostawione na początku XVIII wieku mają sklepienie żaglaste. Bardzo bogate wyposażenie barokowe, między innymi wykonany z drewna ołtarz główny, ambona (wybitne dzieło snycerki), siedem ołtarzy bocznych: chrztu Jezusa w Jordanie, Dobrej Śmierci, zaślubin NMP ze św. Józefem, św. Barbary, Czternastu Wspomożycieli, św. Jana Chrzciciela i Świętego Krzyża. Świątynia w Grodowcu posiada wielowiekową tradycję pielgrzymkową, kultywowaną do dnia dzisiejszego.

                       

       

       

Otoczenie kościoła oraz jego wnętrze.

       

Scena cudownego rozmnożenia chleba na ambonie w Grodowcu.

                   

   

Do świątyni prowadzą monumentalne schody z centralnie usytuowaną rzeźbioną w kamieniu grupą Ukrzyżowania i figurami świętych Mikołaja i Jana Nepomucena.

               

Rzeźba św. Jana Nepomucena. Na płaskorzeźbie w jej podstawie widzimy rzadko przedstawianą scenę przybycia Świętego do Starej Boleslavi.

           

Rzeźba św. Mikołaja oraz  scena z życia świętego na podstawie rzeźby.

                   

Wieża kościoła z zegarem.

           

                       

           

Liczne dobrze zachowane renesansowe i barokowe płyty nagrobne szlachty i rycerstwa - darczyńców kościoła.

       

Epitafia oparte o mur otaczający kościół oraz kamienna płyta wmurowana w ścianę kościoła "Ukoronowanie Najświętszej Maryi Panny", pochodząca z XV kaplicy różańcowej  usytuowanej kiedyś na szlaku pątniczym z Głogowa do Grodowca.

       

Nieliczne ocalałe elementy nagrobne ocalałe po likwidacji cmentarza okalającego kiedyś kościół.

                       

Kaplica św. Aleksego oraz figury Najświętszej Maryi Panny i św. Jana Nepomucena oraz tablice inskrypcyjne znajdujące się pod nimi. Na ostatnim zdjęciu figurka św. Floriana na szczycie kruchty.

       

Hier ruht
Joseph Bittner
geb. 22. December 1801
gest. 26. März 1868
33 Jahre Pfarrer

               

Tandem conjugi - Juncta quiescit.
Ernst Freiherr von Köller
Königliche Geheimrath auf Altwasser etc.
geb. d. 15. November 1793
gest. d. 27. Juni 1870

Dwa pomniki nagrobne stojące u podnóża wieży kościoła.

                   

Plebania w pobliżu kościoła.

       

Pod tym ołtarzem bocznym p.w. Czternastu Wspomożycieli w kościele św. Jana Chrzciciela w Grodowcu została pochowana  Barberina Campanini - włoska tancerka (więcej na ten temat na stronie o miejscowości Barszów).

Link  -  http://www.glogow.pl:16080/okolice/podstrony/polkowicki/barszow.htm

           


       

Tablica informacyjna szlaku pielgrzymkowego Jakubów - Santiago de Compostela. Tablica ta została już (przed 2013 rok) zmieniona na tą widoczna na ostatniej fotografii.


Wojciech Bogumił Jastrzębowski (1799 - 1882) urodził się w Gierwatach pod Makowem Mazowieckim. Pochodził z ubogiej szlachty. Studiował budownictwo, miernictwo oraz historię naturalną. Był leśnikiem, przyrodnikiem i pedagogiem. W 1829 r. wynalazł "Kompas Polski". W Instytucie Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa w podwarszawskim Marymoncie pełnił stanowisko profesora botaniki, zoologii, ogrodnictwa i mineralogii. Uważa się go za twórcę ergonomii. Gdy wybuchło powstanie listopadowe - jako ochotnik wstąpił do gwardii narodowej. Brał udział m.in. w bitwie pod Olszynką Grochowską. Podczas przerw w walkach z rosyjskim agresorem tworzył projekt, który został opublikowany w rocznicę majowej Konstytucji - 3 maja 1831 r. . Jego tytuł brzmi: "Wolne chwile żołnierza polskiego, czyli myśli o wiecznym pokoju między narodami cywilizowanymi". Praca Jastrzębowskiego to wręcz polska konstytucja dla Europy. W ogarniętym rozbiorami kraju zamysł zjednoczonej Europy - bez granic i wojen, z jednolitym prawodawstwem oraz organami władzy złożonej z przedstawicielami wszystkich narodów nie mógł zyskać ani rozgłosu, ani poparcia tak w Europie jak i wymazanej z mapy kontynentu Polski. Jednak już w okresie międzywojennym projekt Jastrzębowskiego, na łamach Kuriera Warszawskiego Janusz Iwaszkiewicz nazwał "Nieznanym polskim projektem Ligi Narodów". Wczytując się dzisiaj w konstytucyjne zapisy Jastrzębowskiego sprzed ponad 170 lat trudno nie odnieść analogii do obecnej sytuacji politycznej w jednoczącej się Europie. Projekt żołnierza z pól bitewnych XIX wieku jest doskonałym scenariuszem Unii Europejskiej.

Tablica ta już nie zdobi muru pod wieżą kościoła gdzie została zamontowana. Wkrótce po jej założeniu została skradziona.


   

               

Około 500 metrów na południowy - wschód od kościoła  (na wzgórzu, za cmentarzem) w latach 1866 - 1872 urządzono Kalwarię. Na obwodzie pięcioboku wybudowano z czerwonej cegły stacje drogi Krzyżowej w kształcie kapliczek słupowych. W samym centrum wzniesiono największą kaplicę - stację XIV. Obok drewniany krzyż, poniżej studnia z ponoć tryskającą już w średniowieczu uzdrawiającą licznie przybywających pielgrzymów wodą oraz pozostałość już powojennych pochówków.

       

Aleja kasztanowa prowadząca na cmentarz.


   

Widok na kościół od strony kalwarii oraz na drugiej fotografii kościół i budynek dawnej szkoły katolickiej.

   

Widok na kościół od strony miejscowości Żuków.


Autor fotografii - Jan Taras.


                    

Zabudowa miejscowości.


               

Dąb Aleksy oznaczony jako pomnik przyrody.


       

 Inny dąb na obrzeżach Grodowca - pomnik przyrody.


  

Kapliczka przy drodze do Żukowa


       

Julius Blaschke

Historia miasta Głogowa i ziemi głogowskiej 

(Tłumeczenie Adam Królak - adiustacja komputerowa Jerzy B. Sadowski)

Strona 143 / 144


Podczas tego Maciej, który pojął niebezpieczne następstwo tego buntu wysłał jeden oddział tzw.czarnej armii, składającej się z Serbów, Ilyrów i Wołochów pod dowództwem wygnanego przez Turków Serba Wilhelma z Tettau na Śląsk. Tu dołączyli się do niego także wojownicy śląscy. Miasto Wrocław dało swoje działa i beczki z prochem. Wskutek szybkości, z którą się to stało, przeszkodzono niezadowolonym książętom śląskim przyłączyć się do księcia głog. Ten spostrzegł się wkrótce zdany tylko na własne siły. W połowie kwietnia 1488 stanęła zjednoczona armia Węgrów i Ślązaków już w obozie pod Ścinawą. Książę Jan kazał podpalić dla lepszej obrony przedmieście przy Bramie Brzostowskiej i ściąć dookoła miasta wszystkie drzewa. Jego husyccy Czesi zaatakowali kościół krzyżowców, wywlekli zrabowane szaty duchownych i obnosili obrazy świętych ze śpiewem dookoła rynku. Gdy wszystkie próby pośrednictwa biskupa wrocł. i ks.legn. pozostały bez wyniku, próbował rzecznik króla - Jerzy von Stein - jeszcze raz księcia głog. przy osobistym spotkaniu skłonić do poddania i pokuty. To zgromadzenie krajowe na które, przybyło także wielu śląskich książąt i posłów miast: Wrocławia, Ścinawy, Jawora, i Strzegomia - odbyło się w niedzielę 4 maja 1488 znowu w Wielkiej Cerekwi /dawniej Wielki Grodziec/ i rozpoczął się bardzo uroczyście. Podczas gdy ks. Jan gościł swoich gości w sposób nadzwyczajny, starał się dowódca von Tettau, gwałtownego księcia pogodzić z panem kraju Maciejem. - Książę Janie - mówił dowódca - widzicie jak dobrze i wiernie postępuję z wami, dlatego radzę wam, podążyć ze mną do króla. Będziecie mieli wolny konwój zapewniony bez podstępu i zasadzki a moje wojsko nie dotknie waszego księstwa. U króla chcę wam wyjednać na pewno przebaczenie i łaskę. Ks.Jan, który tylko do złego był nastawiony, zażartował jednak z życzliwości przez lekkomyślną mowę. -Widzicie drodzy panowie - odpowiedział tonem obłudnym - że jestem już stary i niezdolny do dalekich podróży. Przeszkadzają mi także dolegliwości cielesne, a żeby jechać na Węgry. Takiego publicznego szyderstwa nie mogli dłużej znieść posłowie króla. Wstali od stołu i opuścili Wysoką Cerekiew, aby poczynić przygotowania do oblężenia Głogowa. Miejsce, gdzie odbywały się te spotkania książąt, oznaczony jest teren krzyżem na drodze do Tarnowa z Grodowca.

   

2013 rok. Autor fotografii Marcin Kuchnicki.



           

Kościół p.w. św. Jana Chrzciciela, jego wnętrze oraz Kaplica Góry Oliwnej.

               

Epitafia na murach kościoła.

   

Wyścig kolarski – XXIII memoriał im. Józefa Grundmanna i Jerzego Wizowskiego - 8 czerwca 2013 rok.

Autor fotografii Eckhard Huth z Drezna.



 

Archiwalne widokówki i zdjęcia

Historische Ansichtskarten und Fotos

Friedrich Bernhard Werner - Ilustrowana Topografia Śląska z lat 1744-1768. Skan udostępnił autor strony: http://www.dokumentyslaska.pl/

Widok na kościół, według rys. T. Blätterbauera, pochodzi z: Schlesien. Wanderungen... F. Schrollera, wyd. C. Flemming, Głogów 1885-1888.

                       

                   

                       

                       

               


PAUL MAJUNKE (1842-1899) – katolicki działacz społeczny, publicysta, apologeta, polityk oraz proboszcz w Grodowcu w latach 1884-1899. Urodził się 14 lipca 1842 roku w Smogorzewie Wielkim (powiat Wołów, gmina Wińsko). Po ukończeniu wrocławskiego Gimnazjum św. Mateusza, w latach 1861-1866 studiował prawo i teologię na Uniwersytecie Wrocławskim. W dniu 27 czerwca 1867 roku przyjął święcenia kapłańskie, a następnie w Rzymie otrzymał promocję na doktora teologii. Kolejno był kapelanem w Nowej Soli, Wrocławiu i Grodkowie. Już jako student w 1865 roku opublikował swoją pracę Encyklika papieska na scenie świata (Die päpstliche Enzyklika auf der Weltbühne, Breslau 1865). Dzięki zaś wydaniu w Kolonii w 1868 roku broszury Szkoła wyznaniowa przed trybunałem rozumu historii i prawa (Die confessionslose Volksschule vor dem Richterstuhle der Vemunft, der Geschichte und des Gesetzes. Ein Beitrag zur wahren Volksaufklärung) nawiązał współpracę z wydawcą Józefem Bachem, który podczas trwania Soboru Watykańskiego I zaangażował Majunke (w lutym 1872 roku) do pracy w redakcji „Kolońskiej Gazety Ludowej” („Kölniche Volkszeitung”). Wkrótce jednak doszło między nimi do rozbieżności poglądów. Wydawcy nie podobał się „ostry ton i zepsuty sposób wyrażania się” młodego duchownego. We wrześniu 1872 roku Majunke otrzymał wypowiedzenie z redakcji. Po okresie pracy duszpasterskiej w Grodkowie (powiat Brzeg) Majunke przyjął w marcu 1871 roku kierownictwo nowego berlińskiego wydawnictwa „Germania”, które z powodzeniem rozbudował i uczynił jednym z wiodących dzienników katolickich. Przy pomocy pióra 7 lat walczył z Kulturkampfem i zarzutami rządu pruskiego wobec Kościoła katolickiego. Za wykroczenia przeciw prawu prasowemu i obrazę majestatu został skazany (jako wichrzyciel polityczny) na 2 lata więzienia. Następnie wstąpił na arenę działalności parlamentarnej i w latach 1874-1884 reprezentował partię Centrum w Reichstagu w Trewirze, a 1878-1884 zasiadał w Pruskiej Izbie Reprezentantów (Preußisches Abgeordnetenhaus) w Geldern-Kempen. W dniu 11 grudnia 1874 roku, pomimo immunitetu parlamentarnego, został aresztowany i po raz drugi wtrącony do więzienia Plötzensee (w Berlinie). Wówczas wszystkie partie polityczne dostrzegły w tym wydarzeniu wykroczenie przeciw godności parlamentu i jednogłośnie wystosowały rezolucję protestacyjną. Gdy zdobyła ona większość w Reichstagu i poparła ją część narodowych liberałów Otto Bismarck złożył wniosek o zwolnienie księdza Paula Majunke z więzienia. Jednak cesarz zdecydowanie odrzucił interpelacje poselskie. Choć u szczytu Kulturkampfu Majunke mógł uchodzić za obrońcę Kościoła katolickiego (gdyż w tym względzie miał niekwestionowane zasługi), jednak jego ostry ton wypowiedzi u schyłku lat 70. XIX stulecia, gdy dochodziło do porozumienia między państwem i Kościołem sprawił, iż był on osobą niepożądaną na forum swojej partii. Na życzenie przywódcy partii Windthorsta pod koniec września 1788 roku Majunke został zastąpiony przez Adolfa Franza. Do 1884 roku Majunke wydawał jedynie tzw. korespondencje dla pism centralnych. Wzbudził wtedy oburzenie Windhorsta, gdy bez jego wiedzy w maju 1880 roku odbył podróż do Rzymu i spotkał się z papieżem Leonem XIII, aby omówić problem Kulturkampfu. W konsekwencji w 1884 roku nie został już wytypowany jako kandydat z ramienia partii Centrum. W dniu 1 października 1884 roku biskup ordynariusz wrocławski Robert Herzog (1823-1886) powołał księdza Pula Majunke na proboszcza parafii w Grodowcu (wtedy Hochkirch), gdzie pozostał do końca życia. W dalszym ciągu Majunke wprawiał w zakłopotanie władze swojej partii, nie tylko ze względu na brak dyscypliny partyjnej, ale i z powodu pisania pism polemicznych (jako proboszcz wiejskiej parafii miał dużo wolnego czasu). W swoich broszurach i artykułach polemicznych odnosił się do współczesnych zagadnień społeczno-politycznych, a szczególnie dużo miejsca poświęcił polityce Kulturkampfu (zbiór materiałów o dziejach tejże walki ideologicznej – Geschichte des „Culturkampfes” in Preussen-Deutschland, Padeborn 1886). W swojej współautorskiej książce Kłamstwa historii – napisanej wraz z Josefem Gallandem i Josefem Krebsem (Geschichtslügen. Eine Widerlegung landläufiger Enstellugen auf dem Gebiete der Geschichte, mit besonderer Berücksichtigung der Kirchengeschichte, Padeborn 1885, 18932) nie chciał przyznać się do błędów popełnionych przez hierarchię Kościoła. W pismach dotyczących schyłku życia Lutra utrzymywał tezę o samobójstwie reformatora. Wśród licznych jego publikacji na uwagę zasługują także: Aufertehung! Ein Osterspiel (Breslau 1865), Liberalismus. Rede gehalten im katholischen Volksverein zu Breslau am 8 Dezember 1868 (Breslau 1868), Luise Lateau, ihr Wunderleben und ihre Bedeutung im deutschen Kirchenconflicte (Berlin 1874), Die historische Kritik über Luthers Lebenserde (Mainz 1890), Ein letztes Wort an die Luther-Dichter. Nebst neuen nachträgen (Mainz 1890), Luthers Lebensende. Eine historische Untersuchung (Mainz 1890, 18912), Ludwig Windthorst. Ein Lebensbild, „Frakfurter zeitgemässe Broschüren – Neue Folge” 12 (1891) – Heft 6, s. 173-228 oraz Luthers Testament an die deutsche Nation. Seine letzten Schriften, seine letzten Worte und seine letzte That (Berlin 1891, Mainz 18922). W parafii grodowieckiej Majunke działał 15 lat. Przez miejscową ludność ceniony był nie tylko jako opiekun ubogich, ale i wytrawny kaznodzieja (aby wysłuchać jego kazań do tutejszego sanktuarium przybywali także innowiercy). Dawnego żarliwego polityka i publicystę pod koniec życia otaczali jedynie jego parafianie. Majunke zmarł 21 maja 1899 roku w Grodowcu. Został pochowany (24 maja) na cmentarzu przykościelnym obok grobów kantora Hahna (zm. 1874) i proboszcza Aureliusza Meinholda (zm. 1873). Przemówienie pośmiertne o Majunke wygłoszone przez jego krewniaka Hugona Burknera wydrukowała śląska drukarnia „Gazety Ludowej” („Schlesische Volkszeitung” 1888 nr 230).

Literatura: Bruno Clemenz, Der Wallfahrtsort Hochkirch in Schlesien, Hochkirch 1919, s. 26-27; Karl Bachem, Vorgeschichte und Geschichte der Zentrumspartei. III, IV, Köln 1927 (passim); Adolf Herte, Das katholische Lutherbild im Banne der Lutherkommentare des Cochläus II, Münster 1943, s. 277-314 Helmut Neubach, Schlesische Geistliche als Reichstagsabgeordnete 1867-1918. Ein Beitrag zur Geschichte der Zentrumspartei und der Nationalitätenfrage in Oberschlesien, „Archiv für Schlesische Kirchengeschichte” 26 (1968), s. 251, 261-262; Joseph Gottschalk, Karikaturen im Bistum Breslau tatiger Priester wid Bischöfe, „Schlesien” 22(1978) nr 3, s. 154-155; Emil Zenz, Die Trierer Reichstagsabgeordneten, (w:) „Kurtrierer Jahrbuch” 20 (1980); Helmut Neubach, Majunke Paul (w): Neue Deutsche Bibliographie, Berlin 1987 XV,
s. 719-720; Hans Jürgen Karp, „Germania” (w:) Encyklopedia Katolicka, Lublin 1989 V, kol. 1006; Walter Troxler, Majunke Paul (w:) Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon, Herberg 1993 V, kol. 587-589; Marek Robert Górniak, Niepokorny proboszcz, „Gazeta Lubuska” 47(1999) nr 175, s. 16.

AUTOR MAREK ROBERT GÓRNIAK Z PUBLIKACJI:

GMINA GRĘBOCICE

INFORMATOR HISTORYCZNO-GEOGRAFICZNY

GRĘBOCICE – LUBLIN 2005

 


BARBERINA CAMPANINI-COCCEJI, La Barberina (1721-1799) – włoska tancerka, filantropka, mecenas kultury i oświaty, założycielka konwentu dla dziewcząt w Barszewie oraz dobrodziejka sanktuarium w Grodowcu. Barberina urodziła się w 1721 roku w Parmie we Włoszech, w biednej wielodzietnej rodzinie. Ponieważ jej ojciec nałogowo nadużywał alkoholu, wychowaniem Barberiny zajmowała się jedynie matka. Od dziecka odznaczała się ona niepospolitą urodą i tanecznymi zdolnościami. Dlatego też matka Barberiny po śmierci ojca podjęła próbę znalezienia dla córki możnych protektorów, którzy zajęliby się jej kształceniem. W czasie pobytu neopolitańskiego tancmistrza i mima Rinaldi Fossano na występach w Teatro Farnese w Parmie Barberina przyjęła od niego propozycję kształcenia się w szkole baletowej. 16-letnia Barberina wraz z matką wyjechała do Neapolu. Po długich i uciążliwych ćwiczeniach oraz próbach wystąpiła po raz pierwszy na scenie teatru. Zatańczyła wówczas w sztuce Psyche. Ponieważ był to raczej frywolny utwór (zawierający wiele elementów zmysłowych) Barberina w tanecznej ekstazie w jednej z ostatnich scen zrzuciła z siebie powiewne szale. Początek jej kariery i dalsze wydarzenia nie wskazywały na to, że po latach na jej nagrobku w Grodowcu zostanie wyryty łaciński napis: Virtuti asylium (miejsce schronienia cnoty). Po pierwszym sukcesie (występ w Psyche odbił się szerokim echem) Barberina długo wzbraniała się przed kolejnymi występami na scenie w Parmie i myślała nawet o wstąpieniu do klasztoru. Wtedy jej nauczyciel i protektor Fossano zażądał od Barberiny zwrotu kosztów, które poniósł na jej kształcenie. Po pewnym czasie Barberina zamieszkała razem ze swym nauczycielem w Neapolu i zaczęła robić karierę. Adoratorzy obsypywali ją prezentami. Nawet biskup Parmy nie oparł się jej czarowi i ofiarował tancerce kosztowny pierścień. Właśnie za pieniądze z jego sprzedaży udało się Campanini wyjechać do Paryża. Po wielu trudnościach generalny inspektor Królewskiej Akademii Muzycznej książę Victor Amédée de Carignan przyjął tancerkę do baletu. Tam bardzo szybko zdobyła rozgłos. Zwykle nieprzychylnie ustosunkowana do obcych publiczność paryska bardzo ciepło odnosiła się do artystki. Markiz d’Argenson odnotował w pamiętnikach: „Wczoraj pojawiła się w operze pewna nowa tancerka. Jest Włoszką, nazywa się «la Barberine», potrafi bardzo wysoko skakać i ma bardzo mocne nogi, tańczy z precyzją (…) Wygląda zachwycająco …”. O pięknej tancerce mówiło wkrótce całe miasto. Bogaci mężczyźni starali się o jej względy (także de Carignan został jej adoratorem) i obsypywali prezentami. O czasach biedy pozostały Barberinie jedynie wspomnienia. Jako dwudziestoletnia artystka była już znana całej Europie. Wieści o urodzie i talentach włoskiej tancerki dotarły do króla pruskiego Fryderyka II. Monarcha postanowił zaprosić ją na swój dwór i zaangażować do nowej opery. Campanini odmówiła mu jednak (to był wielki afront dla Fryderyka). W tym czasie odbyła tournée po Anglii (głównie Dublinie i Londynie). W Londynie podbiła publiczność w tamtejszym Convent Garden. Jeden z zaufanych baronów króla Prus Fryderyka II napisał do niego z Londynu: „Mamy tu młodą Febe, piękną jak Wenus, która tańczy jak Terpsychora (…) Nie będę mógł Wam o niej dostatecznie wiele opowiedzieć, gdyż nie chodzą do garderoby, bo uważam za niebezpieczne oglądać z bliska jej oczy, twarz i pozostałe wspaniałości”. W maju 1744 roku tancerka wróciła do ojczyzny i występowała w renomowanych włoskich teatrach. Zakochał się w niej wówczas (z wzajemnością) angielski arystokrata lord Stuart Wortley-Mackenzie. Fryderyk II nie dawał jednak za wygraną i jak mógł uprzykrzał życie Barberinie nawet w Neapolu. Kochankowie zaręczyli się i razem umknęli do Wenecji. Słudzy upartego pruskiego monarchy i tam ich odnaleźli. Ponieważ wszelkie naciski nie dawały rezultatu Fryderyk II wydał dyspozycję: „Życzę sobie, aby Senat dostarczył tę dziewczynę z obstawą, która ponosi wszelką odpowiedzialność, do Wiednia, aby stamtąd przez Śląsk wysłana była do Berlina”. W Wenecji piękna Włoszka została uprowadzona przez służbę dyplomatyczną Fryderyka II. Eskortowaną przez kompanię kawalerii (zatrzymano się jedynie w zajeździe „Pod czarnym Orłem” w Gorycji) dostarczono 8 maja 1844 roku do Berlina. Lord Stuart razem z przyjacielem hrabią Calenbergiem puścił się w pogoń za porywaczami, jednak nie udało mu się odbić kochanki (przybył za nią do Prus, ale Fryderyk II kazał go pod eskortą odstawić do Anglii). W Berlinie urodziwa Barberina otrzymała gażę w wysokości 7000 talarów, trzykrotnie przewyższającą pensję ministra. Ponadto zastrzegła sobie prawo do pięciomiesięcznego urlopu. Zamieszkała w pięknym domu przy Behrenstarsse, który następnie nabyła na własność. Król pruski po przegonieniu adoratorów Barberiny zaczął oficjalnie składać jej hołdy i urządzał na cześć artystki uroczyste przyjęcia. Z czasem podczas wieczerzy bywali często sam na sam (w Berlinie mówiono, że śliczna tancerka została królewską faworytą). Barberina zyskała wyjątkowe przywileje i jako jedyna kobieta mogła przebywać w pałacu Sans-Souci. Na zamówienie monarchy jej portrety malował nadworny królewski malarz, Francuz – Antoine Pesne (1683-1757). Król zawiesił jej portrety w swej poczdamskiej rezydencji-samotni. Berlińskie pisma publikowały napisane na jej czcić wiersze pochwalne w języku niemieckim, francuskim, a nawet łacińskim. W czasie występów na estradach Prus Barberina znów miała wielu wielbicieli. Jednym z nich był baron Samuel Freiber von Cocceji – zarządzający pruskim ministerstwem sprawiedliwości, a później piastujący urząd kanclerza. W pięknej tancerce zakochał się także jego syn Carl Ludwig von Cocceji. W 1748 roku Barberina wzięła z nim potajemnie ślub. Na dworze w Berlinie zawrzało i doszło do skandalu. Kanclerz Samuel Cocceji za wszelką cenę dążył do skompromitowania małżeństwa i oderwania syna od Barberiny. Młodzi małżonkowie nie mogli dłużej pozostać na królewskim dworze. Zostali wygnani z Berlina. Nakazano im osiedlić się w Głogowie. Baron Carl Ludwig objął w Głogowie urząd wiceprezydenta rejencji sądowej (zamieszkali z Barberiną w zamku) i pełnił go aż do śmierci w 1759 roku. Po śmierci męża baronowa Barberina Campanini-Cocceji odkupiła od generała wojsk królewsko-pruskich Jana von Winterfelda oddalony kilkanaście kilometrów od miasta majątek w Barszewie (niemiecka nazwa Barschau) z folwarkami Kalinówka i Proszyce. Przeniosła się na wieś. Okazała się wówczas znakomitą administratorką. Zajęła się też pracą społeczną. W swoim pałacu w 1789 roku założyła konwent dla dziewcząt ze zubożałych rodzin szlacheckich – zwany Freuleinstift (ukończyło go łącznie 150 uczennic), na który przekazała cały swój dobytek. Młode dziewczęta uczyły się w nim zasad prowadzenia gospodarstwa domowego, manier, a także nowoczesnego rolnictwa i ogrodnictwa. Za zasługi w krzewieniu kultury i nauki na Śląsku król pruski Fryderyk Wilhelm II nadał Barberinie tytuł hrabiny de Barschau. Ta nietuzinkowa kobieta zmarła 7 czerwca 1799 roku w Barszewie, w wieku 78 lat, ciesząc się sławą wielkiej filantropki. Pochowano ją w krypcie kościoła parafialnego w Grodowcu ( pod ołtarzem Czternastu Wspomożycieli ), którego była dobrodziejką.

Literatura: Willy Norbert, Barberina. Eine Kurtisane aus galanter Zeit, die Geliebte Friedrichs des Großen. Historischer Roman, Berlin 1913; Adolf Paul, Die Tänzerin Barberina. Roman aus der Zeit Friedrichs des Großen, München 1915; Hermann Hollender, Molsdorf. Geschichtlicher Roman aus der Zeit Friedrichs des Großen, Neudietendorf 1920, 19282; Franz Direske, Die Barberina in der Gruft von Hochkirch, Breslau 1932; Klaus Herrmann, Entführung in Venedig. Der Roman um die Tänzerin Barberina Campanini, Berlin 1966; Marek Robert Górniak, Barberina, „Kurier Lubelski” (1996) nr 294, s. 8; Marek Robert Górniak, Przed walentynkami romans sprzed lat, „Gazeta Lubuska” 45 (1997) nr 37, s. 24; Antoni Bok, Kłopoty z Barberiną, „Wersja – Miesięcznik Legnicki” 1 (1998) nr 7, s. 26-28; Marek Robert Górniak, Barberina Campanini-Cocceji, Tygodnik Głogowski i Polkowicki 5 (1998) nr 40, s. 24; [Marek Robert Górniak], Campanini-Cocceji Barberina (w:) Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powszechna Wydawnictwa Gutenberg Print – Suplement
Współczesny, Warszawa 1999, s. 24-25; Antoni Bok, Barberina, tancerka królów, „Tygodnik Polkowicki” 10 (2003) nr 2, s. 8; nr 4, s. 8; nr 5, s. 8; Antoni Bok, Zaproszenie, wezwanie, uprowadzenie, „Tygodnik Polkowicki” 10 (2003) nr 3, s. 8; Sebastian Miernicki, Królewska baletnica, Olsztyn 2005.

AUTOR MAREK ROBERT GÓRNIAK Z PUBLIKACJI:

GMINA GRĘBOCICE

INFORMATOR HISTORYCZNO-GEOGRAFICZNY

GRĘBOCICE – LUBLIN 2005

 


 

GRODOWIEC – wieś leżąca w odległości około 17 km na południowy wschód od Głogowa,usytuowana na styku Równiny Grębocickiej i Wzgórz Polkowickich (w obrębie południowowschodniejczęści Wzgórz Dalkowskich), na wzniesieniu o wysokości 157 metrów n.p.m.,od południa otoczona lasami. Ze względu na malownicze położenie zyskała miano „GłogowskiejSzwajcarii”.

    Wioska Grodowiec znana była już w średniowieczu (prawdopodobnie istniała od w XII wieku).Najstarsza pisemna wzmianka o tutejszym kościele i parafii pochodzi z 1291 roku (Alta Ecclesia – WysokiKościół). W dokumencie księcia Henryka III Głogowskiego wymieniany jest miejscowy proboszcz oimieniu Wojsław. Dwa kolejne znane dokumenty spisane we Wrocławiu w 1345 roku dotyczą odstąpieniaprzez króla czeskiego Jana Luksemburskiego prawa patronatu w Grodowcu biskupowi wrocławskiemuPrzecławowi z Pogorzeli (1299-1376) i jego następcom. Według dokumentu z 1399 roku parafia tutejszanależała do archiprezbiteratu Głogów. W jej granicach administracyjnych znajdowało się wówczas 17miejscowości, co dowodzi jej znacznie wcześniejszego ustanowienia. W czasach księcia żagańskiego JanaII (1435-1504) Grodowiec był ważnym ośrodkiem władzy. Źródła podają, iż odbywały się tu liczne zjazdy,narady i spotkania dyplomatów (dotyczące m.in. rozstrzygnięcia sporów o sukcesję głogowską). W 1480roku prowadzono w Grodowcu pertraktacje z wysłannikiem króla Węgier Macieja Korwina (1443-1495)– Janem Vietezą, biskupem z Wielkiego Waradynu (Nagywárd), a następnie z udziałem książąt z Oleśnicy iLegnicy oraz posłów ze Świdnicy i Wrocławia. Do ponownych negocjacji doszło w 1488 roku – uczestniczyliw nich rzecznik króla węgierskiego Jerzy von Stein oraz posłowie z Jawora, Strzegomia, Ścinawy i Wrocławia.Nie uzyskano jednak porozumienia i w dniu 12 maja 1488 przez miejscowość przeszło wojsko węgierskie
zmierzające w kierunku Głogowa.

    Podczas wojny trzydziestoletniej (1618-1648) wieś została spustoszona, a kościół zamieniono na stajniedla kawalerii. Podobne zniszczenia spowodowały w 1650 roku wojska szwedzkie wycofujące się (24 lipca) pozwycięstwie Austrii. W latach 1784-1789 Friedrich von Koenig wybudował w sąsiedztwie kościoła plebanięz przytułkiem-konwiktem dla księży (obecnie dom parafialny). W 1810 roku cały majątek kościelny wGrodowcu został skonfiskowany, a dwa lata później podczas odwrotu wojsk francuskich dokonano kolejnej konfiskaty. W 1813 roku wojska pruskie utworzyły w Grodowcu punkt zborny ochotników do armii. Przed II wojną światową Grodowiec był ważnym ośrodkiem administracji kościelnej – siedzibą dekanatu (należącego do archidiakonatu Głogów) i obejmował parafie: Grodowiec, Grębocice, Gwizdanów, Kwielice, Łagoszów Wielki, Polkowice, Rzeczyca, Sobin i Szklary Górne. W 1937 roku w wiosce było 29 budynków mieszkalnych, w których mieszkało 36 rodzin. W 1943 roku liczyła ona 29 domów i 33 rodziny (w tym 6 polskich). Liczba mieszkańców w 1937 roku wynosiła 120 osób, a w 1943 roku – 130 osób.

    W okresie panowania niemieckiego i po II wojnie światowej (w czasie kontrolowanego przez władze komunistyczne napływu do miejscowości osadników – głównie Ukraińców i Łemków) funkcjonowało kilka nazw wsi (Hochkirch, Wysoki Kościół oraz zamiennie Wysoka Cerekiew i Wysoka Cerkiew – od 1949). Od 1 stycznia 1992 roku – na wniosek lokalnych władz samorządowych – zarządzeniem (z dnia 18 grudnia 1991 roku) Ministra-Szefa Urzędu Rady Ministrów przywrócono wsi jej historyczną nazwę – Grodowiec.

    Grodowiec od średniowiecza znany był jako miejsce pielgrzymkowe do uchodzącego za cudownywizerunku Matki Bożej z Dzieciątkiem na rękach. Wraz z założeniem w 1120 roku kolegiaty w Głogowieproboszczami parafii w Grodowcu byli kanonicy głogowscy. W XV wieku do Grodowca przyłączonoparafię Krzydłowice. O zasięgu kultu maryjnego świadczy fakt, iż podczas wizytacji kościelnej w 1580 rokustwierdzono rozdanie dużej liczby komunii świętej. Od XVII wieku do tutejszego ośrodka przybywały pielgrzymki z Polski, najliczniej z diecezji poznańskiej. Franciszkanie z Głogowa od 1662 roku organizowaliuroczyste procesje, a z większości okolicznych parafii przychodziły liczne pielgrzymki. W 1663 roku starostagłogowski Abraham von Dyhren ufundował przy drodze z Grodowca do Głogowa 15 kapliczek różańcowych.Na podstawie wizytacji kościelnej z 1660 roku wiadomo, iż do sanktuarium grodowieckiego urządzanoprocesje z Głogowa w święto Narodzenia Najświętszej Maryi Panny (w dniu 8 września). Księga Uzdrowień z1691 roku wymieniała kilkadziesiąt zapisów cudownych uzdrowień i łask za przyczyną Grodowieckiej MatkiBożej w tutejszym kościele. Z czasem pielgrzymki do sanktuarium w Grodowcu stawały się jeszcze częstsze iliczniejsze. Gdy w czasie jednego z pożarów spłonął słynny obraz, w jego miejsce w 1861 roku umieszczonodrewnianą figurkę Matki Bożej. Obydwie wojny światowe zmniejszyły liczbę pielgrzymek (w 1917 rokuskonfiskowano m.in. dzwony kościelne na cele militarne).

    Do 1944 roku proboszczem kościoła w Grodowcu był Niemiec Georg Rzehulka, a po jego śmierci (7listopada tegoż roku) tutejszą parafię obsługiwali duszpasterze z sąsiednich miejscowości: Grębocice, Kwielice,Polkowice i Rzeczyca. Po zakończeniu II wojny światowej kult Matki Boskiej Grodowieckiej odrodził się i nastąpiło wznowienie tradycji odpustowych, a w 1948 roku zorganizowano pierwszy powojenny odpust. Od1946 roku Grodowiec obsługiwał pierwszy polski ksiądz Kozerawski, który na stałe mieszkał w Krzydłowicach.Wtedy opustoszałą plebanię zajmowało 7 rodzin repatriantów. Następnie przez 3 lata proboszczem wGrodowcu był ksiądz Marian Cieplik, który uporządkował zniszczoną plebanię i odnowił kościół. Wtym czasie u podnóża Góry Kalwarii założono też nowy cmentarz (stary po 1945 roku uległ zniszczeniui został zlikwidowany). Po proboszczu Ciepliku duszpasterstwo objął ksiądz Władysław Kądziołka, któryw 1951 roku sprowadził tu siostry zakonne ze Zgromadzenia Sióstr św. Jadwigi od Niepokalanej Dziewicyi Bogurodzicy Maryi – jadwiżanki (12 czerwca 1967 roku zostały przeniesione do Wrocławia). Kolejnymitutejszymi proboszczami i jednocześnie kustoszami sanktuarium byli: Wiktor Józefowicz (od 29 lipca 1957roku), Stanisław Zając (przybył 26 sierpnia 1960 roku), Karol Kwaśniewski (objął placówkę 23 października1966 roku), Tadeusz Skibiński (mianowany 15 lipca 1967 roku) oraz Olgierd Banaś (od 20 lipca 1984 roku).W czasie trwania tzw. Roku Świętego 1974 przybywały do Grodowca rzesze pielgrzymów w celu uzyskania
odpustu jubileuszowego. Pielgrzymki zgromadziły w sanktuarium grodowieckim łącznie blisko 12 000wiernych i 78 kapłanów.

    Od 24 sierpnia 1990 roku (do chwili obecnej) funkcję proboszcza i kustosza sanktuarium maryjnegow Grodowcu pełni ksiądz Witold Pietsch. Dzięki jego zapobiegliwości, przy wsparciu lokalnych władzsamorządowych, w latach 1992-1999 dokonano zabezpieczeń grożącego katastrofą budowlaną kościołapątniczego (obiekt usytuowany na skarpie, poprzez erozję górotworu i obniżenie wód gruntowych od lat 70.XX wieku ulegał zniszczeniu). Renowacji całego zespołu pielgrzymkowego i finansowania prac ratowniczychpodjął się KGHM Polska Miedź S.A. – Oddział Zakłady Górnicze „Rudna”. Wzmocniono wtedy fundamentyświątyni (ustabilizowano skarpę żelbetonowymi dyblami o dużej nośności) oraz jej ściany, sklepienia i więźbędachową. Następnie przeprowadzono renowację całego zespołu oraz zagospodarowano teren kościelny.

    Pielgrzymkowy zespół kościelny w Grodowcu należy do najważniejszych (obok Rokitna, Gościkowa-Paradyża, Górzycy Odrzańskiej, Konradowa, Otynia) tego typu obiektów w granicach diecezji zielonogórskogorzowskiej,w których rozwinął się kult Najświętszej Maryi Panny. Pierwotnie prawdopodobnie w jego składwchodziły jeszcze domy pielgrzymkowe, gospodarstwo rolne, plebania i szkoła parafialna. Współcześnie do pielgrzymkowego zespołu architektonicznego w Grodowcu należą: kościół parafialny pod wezwaniem św.Jana Chrzciciela, kaplica Góry Oliwnej, Kalwaria, plebania i studnia.

    Obecny barokowy kościół parafialny został wybudowany w latach 1702-1724 z wykorzystaniem murówstarszego z 1591-1602 (najstarsza część – środkowa nawa od chóru). Jest budowlą halową, wzniesioną naplanie prostokąta, 3-nawową z wąskim prezbiterium. Monumentalna neogotycka wieża o wysokości 40 m(od zachodu świątyni) wzniesiona na planie ośmioboku, z kruchtą w przyziemiu, pochodzi z 1856 roku(w miejscu wcześniejszej, rozebranej 1835). Bryła kościoła pokryta jest dachem dwuspadowym, a jegopołacie blachą miedzianą. Od wschodu budowla ma prostokątną przybudówkę mieszczącą zakrystię, odpołudnia (na drugiej osi od wschodu) kruchtę oraz na osi piątej drugą kruchtę. Kruchta zachodnia (tzw. baptysterium) ma w narożach balustrady figury Najświętszej Maryi Panny i św. Jana Nepomucena z około1749. Pod schodami, w niszy piwnicznej, znajduje się kaplica pod wezwaniem św. Aleksego z połowy XVIIIwieku. Nawa główna nakryta jest 6-przęsłowym sklepieniem kolebkowym z lunetami, a nawy boczne (niższeod głównej) sklepieniami żaglowymi.

    Wnętrze kościoła jest późnobarokowe z 1. połowy XVIII wieku. Świątynia ma 8 ołtarzy. Przy3-kondygnacyjnym drewnianym ołtarzu głównym znajduje się cudowna figura Matki Bożej Grodowieckiejw postawie modlitewnej. Jest to rzeźba wysokości około 100 cm, o cechach późnogotyckich. Po bokachtabernakulum usytuowani są dwaj cherubini, wyżej obraz Trójcy Świętej, a w zwieńczeniu ołtarza tzw. okoOpatrzności Bożej. Po lewej stronie ołtarza głównego znajduje się boczny ołtarz poświęcony zaślubinomNajświętszej Maryi Panny ze św. Józefem, a po prawej Dobrej Śmierci zw. też Umarłych (ufundowany przezgłogowskie bractwo żałobne, poświęcony w 1724 roku). Pozostałe boczne ołtarze to: rokokowy ołtarz św.Barbary i późnobarokowy św. Jana Chrzciciela z 1761-1776, chrztu Jezusa w Jordanie, Świętego Krzyża(Skrzynia Czyśćcowa) oraz ołtarz Czternastu Wspomożycieli (świętych: Akacjusza, Barbary, Błażeja, Cyriaka, Dionizego, Erazma, Eustachego Rzymskiego, Idziego, Jerzego, Katarzyny Aleksandryjskiej, Krzysztofa, Małgorzaty, Pantaleona oraz Wita) – pod którym znajduje się grobowiec Barberiny Campanini. Unikalnym dziełem snycerskim jest ambona z przełomu XVII i XVIII wieku, która przedstawia sceny z życia Chrystusa: rozmnożenie chleba oraz Przemienienie Pańskie na górze Tabor. Ponadto na wyposażeniu świątyni jest kilkanaście barokowych figur i obrazów, a także konfesjonały i ławki oraz 12 witraży z lat 1897-1898, przedstawiających apostołów. Przy wejściu na schody południowe z połowy XVIII wieku (gruntownie odrestaurowane 1988-1999, posiadające 5 tarasów) po obu stronach umieszczono figury św. Jana Nepomucena i Mikołaja z ok. 1736 roku.

    Plebania, dawny przytułek dla księży, wzniesiona została w latach 1784-1788. Jest to obiekt murowany z cegły, piętrowy, nakryty dachem mansardowym. We wnętrzu niektóre pomieszczenia posiadają sklepienia kolebkowo-krzyżowe.

    W centrum placu znajduje się grupa rzeźbiarska Ukrzyżowania. Zamknięcie podejścia wieńczy brama architektoniczna łącząca się z Kaplicą Góry Oliwnej (ufundowaną przez proboszcza Puscha). Kaplica to budowla barokowa z 1755 roku, stanowiąca dopełnienie ciągu kaplic różańcowych na szlaku pielgrzymkowym z Głogowa. W jej wnętrzu są sklepienia żaglowe i polichromia z czasów budowy kaplicy. Pobliskie schody zachodnie i wejście na nie są założeniem powstałym na przełomie XIX i XX wieku, rozbudowanym w 1999 roku.

    Kalwaria (ze stacjami Drogi Krzyżowej o kształtach ceglanych kapliczek słupkowych) z 1866-1872usytuowana jest około 450 metrów na południowy wschód od kościoła na wzgórzu, około 140 m na wschódod szosy wychodzącej na południe wsi. Stacje rozlokowane są na obwodzie nieregularnego pięcioboku, z dużąkaplicą – stacją XIV pośrodku. Stacje od I do XIII umiejscowione są na zewnętrznej krawędzi otaczającejwzgórze alei, mają boki po około 80 cm i wysokość około 2,60 m.. Przy kaplicy centralnej znajduje sięstudnia (obecnie wyschnięta), z której kiedyś pielgrzymi czerpali wodę, wierząc w jej uzdrawiającą moc.

 

AUTOR

MAREK ROBERT GÓRNIAK
INFORMATOR HISTORYCZNO-GEOGRAFICZNY

GRĘBOCICE – LUBLIN 2005

 


Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska

Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl

0 Thoughts to “Ukoronowanie Nmp W Bibliography

Leave a comment

L'indirizzo email non verrà pubblicato. I campi obbligatori sono contrassegnati *